12 Aralık 2012 Çarşamba

Bhutan Yazıları 8



Ve Bumthang'dan geri dönüş başlar; Trongsa...


Havalimanının kapalı olması nedeniyle Paro’dan Bumthang'a 15 saatlik bir yolculukla gelmek bize bir gün kaybettirdi. Bumthang programımızdaki bazı yerleri atlamak zorunda kaldık… Ama festival alanından midibüsümüze ilerlerken ne yolda geçirdiğimiz 15 uzun saat ne de göremeyeceğim diğer tapınaklar umurumdaydı… Sonuçta Jambay Lhakhang Druk Festivalinde geçirdiğim o birkaç saat inanılmaz keyifliydi… Hatta akşam çektiğim fotoğrafları bilgisayarıma aktarıp bakarken ne kadar keyif aldığımı bir kez daha fark ettim. Çektiğim fotoğraflar sanki çok eksikti. Neredeyse hiçbir fotoğrafı beğenemedim. Büyük olasılık festival allananındaki renkli görüntülere kendimi o kadar kaptırmıştım ki, fotoğraf çekmektense sadece etrafımı izlemiştim… Hobisi fotoğrafçılık olan biri için kötü ama gezgin ruhlu biri için iyi bir özellik sanırım.

Bumthang’daki diğer durağımız; Kurjey Lhakhang. Burası 3 binadan oluşan önemli bir tapınak kompleksi. Tapınak kompleksini çevreleyen duvar üzerinde 108 tane Stupa heykeli var. Bahçe kapısından içeri girdiğinizde bir tepenin yamacına inşa edilmiş tapınakları (Lhakhang) görüyorsunuz. Bu binalardan en eski olanınına bitişik mağarada Guru Rinpoche’nin kayalar üzerine bıraktığı vücut izleri varmış. (Zaten Kurjey ismi de Vücut izi anlamına geliyor; Kur:Vücut, Jey:iz). 


Kurjey Lhakhang Girişi

Kayalık yamaca inşa edilmiş Tapınaklar

Kurjey Lhakhang girişinde hediyelik eşya satanlar


Kurjey Lhakhang ile ilgili anlatacak çok şey var ama yazının daha da uzamaması hatırına burada bırakalım. Bir sonraki durağımız Jakar Dzong.



Jakar Dzong’a girmeden önce otoparktaki tabela dikkatimi çekti. AIDS ile ilgili bir bilgilendirme tabelası. Üstelik de bu Bhutan’a gördüğüm bu konudaki ilk tabela da değildi. “Asya’nın ortasındaki bu küçük ve kısmen kapalı ülkenin ne gibi bir AIDS sorunu olabilir ki?” diye düşünmeden edemedim… Hekimiz ya, dayanamadım araştırdım. Nüfusu yaklaşık 700 bin olan bu küçük ülkede 2011 yılı verilerine göre HIV pozitif kişi sayısı 246 (Popülasyonun % 0,3’ü). Fakat Sağlık Bakanlığı kaynakları gerçek rakamın 500’den fazla olduğunu tahmin ediyorlarmış. Bhutan’daki HIV ve AIDS’li popülasyon içerisinde toplumun her kesiminden bireyler var; Keşişlerden bile… HIV’nin yayılmasındaki en önemli faktörler dünyanın kalan kısmıyla aynı; giderek yaygınlaşan fuhuş ve cehalet… Fakat Bhutan’a özgü faktörler de var; sözgelimi Bhutan’da hem erkek hem de kadınlar için cinsel normlar, diğer Asya ülkelerine kıyasla daha rahatmış. Ayrıca Bhutan’ın Çin, Kuzeydoğu Hindistan ile olan yasal ve yasal olmayan yollardan kolay geçilen sınırları ve Nepal ve Bangladeş’e olan yakınlığı da riski arttırıyormuş ki bu söz edilen ülkelerin hepsinde ciddi sayıda HIV taşıyıcısı veya AIDS’li hasta bulunuyor.

Bhutan Hükümeti de HIV/AIDS’e karşı ciddi çalışma başlatmış ve dikkatimi çeken bu tabelalar da işte çalışmanın bire parçasıymış…

HIV/AIDS konusunu bir tarafa bırakıp geziden söz etmeye devam edecek olursak, şimdiki durağımız Jakar Dzong;  Beyaz Kuş Dzong’u anlamına geliyor. Chokhor Vadisine bakan bu Dzong için onca Dzong’dan bahsettikten sonra kısaca “Bildiğiniz klasik Dzong işte” diyebilirim sanırım… Dzong 1667 yılında yapılmış. Söylenceye göre; bir grup Lama Dzong inşa etmek için bir yer ararlarken, büyük beyaz bir kuşun bir tepe üzerinde sürekli dönüp durduğunu görmüşler. Lamalar bunu da bir işaret sayarak Dzong’u buraya inşa etmişler…

Jakar Dzong Avlu

Jakar Dzong'dan Chokhor Vadisi

Jakar Dzong'dan...

Jakar Dzong’dan sonra yeniden düştük yollara. Dün geldiğimiz aynı yoldan gerisin geriye fakat bu kez 68 km mesafedeki Trongsa’ya kadar… Önce bir önceki gün akşam karanlıkta geçtiğimiz 3425 metre rakımlı Yotong La geçidinden bu kez gündüz gözüyle geçtik. Geçidin  en yüksek noktasında küçük Tibet tarzı bir Chorten ve etrafta da güzel görüntüler oluşturan binlerce Dua Bayrağı vardı. Ve de ilk kez gördüğüm Yaklar (Tibet Sığırları)

Yotong La Geçidi, Tibet tarzı Chorten

Dua Bayrakları

Yaklar (Tibet Öküzleri)

Trongsa ülkenin neredeyse tam ortasında yer alan bir kent. Toyota Midibüsümüz bir tepeden kıvrılarak şehir merkezine doğru inerken ülkenin en önemli yapılarından Trongza Dzong tüm ihtişamıyla karşımızda beliriyor… Kararmaya yüz tutan hava fotoğraf çekmeyi imkânsız kılmak üzere. Doğrudan Dzong’a gidiyoruz.

Bir tarafı tepelere diğer tarafı da aşağılarda içerisinde Mangde Chhu’nun (Mangde Nehri) aktığı vadiye bakan Dzong dışarıdan gerçekten çok güzel görünüyor. 

Trongsa Dzong

Burası belki de tarihsel anlamda ülkedeki en önemli Dzong. Bhutan’ın doğusuyla batısı arasındaki tek yol buradan; Trongsa’dan geçiyor. Eskiden kullanılan patika ise doğrudan Dzong’un içerisinden geçiyormuş… Yani Mangde Chhu’nun aktığı vadiye bakan kapı ile doğudaki bizim de giriş yaptığımız ana kapı kapandığında ülkenin doğusu ve batısı arasındaki yol da kapanmış oluyormuş…

Trongsa Dzong’un bir diğer önemi Bhutan Kraliyet ailesinin atalarına ev sahipliği yapmış olması. İlk 2 kral ülkeyi buradan yönetmiş. Ayrıca günümüzde de Veliaht Prensler tahta çıkmadan önce Trongsa Dzong Penlop’u olarak görev yapıyorlarmış. (Penlop; Bölgesel Vali anlamına geliyor…)

Dzong’u gezerken iyice karanlık çökünce bu güzel yapıya haksızlık etmemek adına sabah yeniden gelme planı yapıp otelimiz Yangkhil Resort'a gidiyoruz. Yangkhill Resort Trongsa Dzong'a bakan bir tepenin yamacına kurulmuş güzel bir otel. Gece odama giderken "Keşke bu muhteşem Dzong'un gece aydınlatması olsaydı" diye düşündüm. Ne fotoğraflar çekerdim, yanımda tripod bile taşımıştım...

Yangkhil Resort Hotel

Sabah kahvaltı sonrası Trongsa Dzong’a bir kez daha bu kez sabahın ilk ışıklarında bu muhteşem yapıyı görmek için gittik. Şansımıza girişin hemen yanındaki alanda bir de okçuluk müsabakası vardı. Dzong çıkışı bir süre de okçuluk müsabakasına takıldık, hatta okçularla ayaküzeri sohbet bile ettik… İstanbul ve Ayasofya’yı duymuşlardı, ama kimse çıkıp da “Hasan Şaş yavaş yavaş…” ya da Galatasaray veya Fenerbahçe demedi Allahtan, yoksa kafayı yerdim sanırım!

Trongsa Dzong Bahçe Girişi

Dzong Giriş Kapısından hemen önceki Köprü

Arka Duvarlar ve Mangde Chhu tarafınaki
Giriş Kapısı

İç Avlulardan biri

Ahşap Oymalardan...

Bu da Trongsa Dzong'un kadrolu Kedisi

Ve Trongsa'lı Okçular...

Trongsa Dzong’u ikinci kez görüp biraz da okçularla takıldıktan sonra yeniden düştük yollara. Bir sonraki durağımız Punakha yaklaşık 5 saat ve 150 km uzakta. Üstelik önümüzdeki yol da tüm Bhutan’da kat ettiğimiz en bozuk yol…

Sürecek




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder